DEN HAAG -  Economen, beleggers en analisten die zich nu zo druk bezighouden met de vraag of het herstel een V-of een W-vorm zal hebben, slaan de plank volledig mis. Dat stelde �€™beleggingsgoeroe avant la lettre�€™ Rienk H. Kamer gisteren tijdens zijn jaarlijkse beleggingssymposium in Den Haag. 

�€�De economie zal, op z�€™n minst het komende decennium, in een WWWWvorm slechts een gematigd herstel laten zien�€�, aldus Kamer.

De moeder aller bubbels, zo noemde Kamer het aanhoudende opblazen van de hoop op herstel van het vertrouwde westerse economische en financi�«le stelsel. Overheden, banken, economen en beursanalisten beseffen volgens hem onvoldoende dat een flinke klap simpelweg nodig is voordat economie�«n in een andere vorm gezond kunnen worden. �€�Ons vertrouwde model heeft z�€™n beste tijd gehad�€�, stelde Kamer. �€�En wat ervoor in de plaats komt, is een meer gematigde economie, met minder rijkdom voor een grotere groep mensen. Ook zien we terugkerende kleine recessies, zoals Japan er al anderhalf decennium aan toe is.�€�

De honderden verzamelde volgers van Kamer hadden niet gerekend op een zonnig vergezicht. En dat was dan ook precies wat ze n�­�©t kregen voorgehouden. Wel volgde een ellenlange opsomming die toewerkte naar de conclusie dat beleggen in economie�«n met een torenhoge staatsschuld, zwaar overgewaarde beurskoersen, een volledig op financieringen gebaseerde economie niet verstandig is. Om maar niet te spreken van de westerse arbeidsmoraal die niet vergelijkbaar is met die in Zuid-Amerika en vooral Azi�«. �€�Daar staat een arbeider �€™s ochtends fluitend op en die gaat aan de slag met de gedachte �€™ik heb nu nog maar een fiets, maar ik ga nu werken voor een solex�€™. Dat is iemand die vecht om boven te komen.�€�

�€�We zitten in een financi�«le systeemcrisis. Ons stelsel is gebaseerd op geldillusies. We zijn gaan denken dat je alleen maar rijk kan worden in een systeem dat gebaseerd is op schulden en kredieten. Nou, dan zou Zimbabwe nu het rijkste land ter wereld zijn. Verder hebben we te lang gedacht dat de prijs ook de waarde is. En erger: we hebben ons aangeleerd dat je een bubbel kan oplossen met een nieuwe, nog veel grotere bubbel.�€�

Daarmee doelde Kamer op het onderdrukken van het puur kapitalistische voorschrift dat bedrijven over de kop moeten kunnen gaan. �€�Alleen d�¡n hebben andere, gezondere bedrijven de kans om weer sterk uit de dip te komen. Nu krijgen financi�«le instellingen en andere grote bedrijven geld toegeschoven. Dat is als gratis chips in een casino met de opdracht �€™ga maar spelen�€™. Hierdoor ontstaan zombiebedrijven die het �©chte herstel alleen maar hinderen.�€�

Beleggerskansen zijn er overigens nog wel, aldus Kamer, die de aandelenhandel al lang geleden gedag zei. China, India en ook Brazili�« laten op alle fronten groei zien. Staatsobligaties zijn nog steeds interessant in landen die de staatsschuld niet uit de hand laten lopen. �€�Bij een hoge schuld zullen overheden er namelijk �¡lles aan doen hun rente zo laag mogelijk te houden.�€�