Zo ben je krachtig: ken je kwaliteiten, ken je doelen en - wat te vaak vergeten wordt - zorg voor een consequente presentatie van jezelf. Persoonlijke uitstraling is daarbij essentieel: oogcontact, handgebaren en houding vertellen veel over je.

Wezenskenmerken

De bekende Amerikaanse managementgoeroe Tom Peters schreef het artikel The Brand Called You. Zijn mening: marketingtechnieken kun je net zo goed op jezelf toepassen als op een product. Daarvoor is het belangrijk om te ontdekken:

• hoe jij zelf het beste werkt (ben je een teamplayer of meer een solist),
• welke rol je meestal speelt in een groep (neem je de leiding of ben je een diplomaat die mensen tot elkaar brengt?),
• en wat jezelf het leukst vindt om te doen.

Of, om met Peters te spreken: 'Wat doe ik wat mij beroemd maakt?' Vervolgens ga je ervoor zorgen dat je dát gaat doen wat je echt leuk vindt. Teken voor een extra project in je organisatie, ga lesgeven in een buurthuis of schrijf een column voor de plaatselijke krant.

Je Unique Selling Point

Een goed beeld van jezelf krijg je door andere mensen te vragen naar je sterke en zwakke punten. Zo kom je tot een sterkte/zwakte-analyse van jezelf, net als bedrijven dat doen voor een fysiek product. Vraag hoe je bij anderen overkomt. En bepaal vervolgens je Unique Selling Point, net als bekende merken ook staan voor een specifiek gevoel of bepaalde kwaliteit. Vroeger maakte je carrière als je je aanpaste in een bedrijf, niet opviel en volgzaam was. Eigenzinnigheid was aanstellerij. Tegenwoordig is het andersom. Afwijken van de massa is nu dé manier om hogerop te komen.

Harry Starren, directeur van De Baak Managementcentrum VNO-NCW, waar onder andere verschillende cursussen over persoonlijke ontwikkeling worden gegeven, zegt dat je moet ontdekken wat andere mensen kenmerkend van jouw persoon vinden. 'Waarschijnlijk zijn er dingen die je al je hele leven op een bepaalde manier doet. Waarvan mensen zeggen: dat ben jij ten voeten uit. Misschien kun je heel goed luisteren of juist verhalen vertellen. Kracht en erkenning van anderen maken ook hoe jij bent. Je zit op de juiste weg als je een goed gevoel ontwikkelt voor wat je echt fijn vindt om te doen. Dat je zo opgaat in hetgeen je doet, dat je het besef van tijd verliest. Daar zit de kern van je kracht.'

Belangrijke doelen

Heb je je sterkte en zwakte-analyse duidelijk in beeld, dan kun je gaan werken aan je 'carrière'. Peters schrijft daarover: 'Laat het idee van de verticale carrièreladder eens los en denk na over wat echt belangrijke doelen voor je zijn. Wil je beroemd worden, rijk worden, carrière maken of is dat allemaal niet zo nodig en wil je alleen maar doen wat je leuk vindt?'

En vervolgens is de vraag: wie heeft er behoefte aan ? Volgens Starren van De Baak ontstaat die behoefte in de markt vanzelf. 'Je bent verplicht aan jezelf om te doen waar je goed in bent. En dat vervolgens op een excellente manier te doen. Laat je niet van de wijs brengen door anderen. Je kan naar goede raad van buitenstaanders luisteren, maar gehoorzaam ze niet. Als je je core business optimaal ontwikkelt, dan zijn er genoeg bedrijven die gebruik willen maken van je diensten.'

Je effect op anderen

Om succes te hebben is je persoonlijke uitstraling heel belangrijk. Persoonlijke uitstraling is alles wat je met je zintuigen kunt waarnemen. 'Bijvoorbeeld: hoe kijkt iemand, hoe praat iemand, hoe loopt iemand, wat ruik je, welke kleding draagt-ie', zegt psychologe Caroline Lasance van Zijn Training en Consult. Zij geeft trainingen en coachings om persoonlijke uitstraling te verbeteren.

Transparantie en congruentie in datgene wat je zegt en datgene wat je uitstraalt, is heel belangrijk. Als je nonverbale gedrag niet overeenkomt met wat je zegt, kom je niet geloofwaardig over. 'Persoonlijke uitstraling maakt een hoop duidelijk, soms zelfs iets wat je niet wilt. Ik hoor vaak van mensen dat anderen anders op hen reageren dan ze willen. Blijkbaar stralen ze iets anders uit dan bedoeld.'

Wil je graag open staan voor je medewerkers, maar ren je zelf altijd met een noodgang door de gang, kijk je mensen niet aan en is je deur altijd dicht? Lasance: 'Logisch dat je het tegenovergestelde bereikt van wat je wilt. Openheid straal je uit door oogcontact te maken, op je gemak door het bedrijf te lopen en je deur open te laten staan zodat iedereen zich welkom voelt om binnen te komen.'

Oogcontact is ook erg belangrijk in een tweegesprek. 'Tijdens een functioneringsgesprek is het goed om in een hoek van 90 graden ten opzichte van je gesprekspartner te zitten. Dan kun je iemand makkelijk aankijken, maar is het ook legitiem om af en toe eens weg te kijken. Om je gedachten te ordenen bijvoorbeeld. Kijk je te vaak weg, dan kun je een onzekere indruk maken. In een tweegesprek is het ook niet de bedoeling om de ander steeds indringend aan te kijken. Met oogcontact moet je spelen, er flexibel mee omgaan dus.

Handgebaren

Uitstraling gaat ook om expressie van je stem, gezicht, lichaam en handen. Denken mensen dat je geen puf hebt doordat je vaak onderuitgezakt zit in je stoel? Ga dan actief zitten: rechtop, iets naar voren geleund, hoofd recht. Dan communiceer je: 'We gaan het erover hebben. Laten we een besluit nemen.'

Tijdens een presentatie hou je de aandacht van toehoorders vast door variatie in je stem aan te brengen. 'Probeer eens zacht te praten als het heel belangrijk wordt en vervolgens harder weer verder te gaan. Dan weet het publiek ook wat belangrijk is om te onthouden. Anders is de aandacht heel snel verslapt', aldus Lasance. Handgebaren kunnen je betoog ondersteunen, overtuigender maken. 'Als het tenminste specifieke, duidelijk gebaren zijn. Tellen met je vingers bijvoorbeeld om verschillende punten aan te geven.'

Ben je je bewust dat je vaak moeilijk kijkt, dan kun je de spiertjes in je gezicht oefenen. 'Ons gezicht heeft 56 spiertjes. Daar kunnen we een heleboel verschillende emoties mee uitdrukken. Je kunt die spieren trainen in de spiegel om er meer beweging in te krijgen.'

Om je persoonlijke uitstraling te verbeteren, moet je je bewust te zijn van het effect dat je op anderen hebt. Daarvoor kun je aan collega's vragen welke indruk jij op hen maakt. 'Zo ontdek je of je beeld van jezelf klopt met wat anderen van je zien. Op die manier verklein je je eigen blinde vlek. Aan de hand van je bevindingen kun je gaan werken aan wat je werkelijk wilt uitstralen.'

Een praktijkervaring

Rob Geels, projectdirecteur bij CMG Finance BV, deed een cursus Persoonlijke Uitstraling. Tijdens de cursus kwam hij erachter dat de mimiek in zijn gezicht soms ondersteunde wat hij zei, soms iets heel anders liet zien. 'Af en toe heb ik een behoorlijke frons in mijn wenkbrauwen. Dan lijkt het alsof ik het ergens niet mee eens ben, terwijl ik aan het nadenken ben. Ik wil dan in principe nog niet uitdrukken dat ik ergens voor of tegen ben.'

Na de cursus besloot Geels in coaching te gaan om verder te onderzoeken hoe hij overkomt op anderen in 'conflictsituaties'. 'In projectgroepen ben ik doelgericht bezig, streef ik een resultaat na binnen een bepaalde tijd. Projectgroepleden willen vaak diepgaand discussiëren. Vóór de training ergerde ik me inwendig vaak aan die te lange discussies. Mogelijk straalde mijn gezicht die irritatie ook uit. In de coaching kijk ik hoe ik kan zorgen dat ik niet in de irritatie blijf hangen.'

Komt het niet geforceerd op anderen over als je bewust aan je uitstraling gaat werken? Geels denkt van niet. 'Ik voel dat ik anders met situaties omga. Misschien valt het mijn collega's niet op, want ik werk nu aan drie punten tegelijkertijd. Niet aan twintig verbeterpunten. Dat heeft natuurlijk geen zin. Dan zou het misschien wel geforceerd lijken. Sowieso is het al moeilijk om nieuw gedrag altijd vast te blijven houden. In tijden van stress val ik soms terug in oude fouten. Ik realiseer me dat gedragsveranderingen tijd nodig hebben.'