Vrouwen dringen maar heel mondjesmaat door tot de top. De beschuldigende vinger wordt gewezen naar mannen. Zij houden het old boys network in stand en negeren ambitieuze vrouwen. Maar wat doet de vrouw zelf aan haar carrière? Tien tips om hogerop te komen.

1. Zeur niet
Drie van de vier Nederlandse vrouwen hebben een deeltijdbaan. Vrouwen melden zich vaker ziek, hebben zestig procent meer kans op arbeidsongeschiktheid en vaker psychische problemen dan hun mannelijke collega’s. Maar de mannen krijgen doorgaans de schuld van het gebrek aan vrouwen in de top van het bedrijfsleven. Die zouden geen vrouwen aannemen en met hun haantjesgedrag de sfeer verprutsen. In plaats van alleen te klagen moeten vrouwen ook eens de hand in eigen boezem steken. Ophouden met zeuren en gewoon aan het werk.

2. Ga de competitie aan
Gebruik die ellebogen. Vrouwen moeten af van de angst om de concurrentie met collega’s aan te gaan. Een gezonde vechtlust is een absolute voorwaarde voor een topfunctie. Om door te stromen naar de top is bovendien ervaring in commerciële functies nodig. De onderlinge competitie die daarmee samenhangt vinden vrouwen niet prettig. Topvrouwen hebben er echter geen probleem mee dagelijks krachten te meten met collega’s.

3. Kies voor uw carrière
Vrouwen willen alles. Een leuke baan, een gezin, hobby’s en veel tijd voor vrienden. Werken doen ze vooral voor de 'contacten buitenshuis' en 'persoonlijke voldoening'. Maar carrière maken is een kwestie van wilskracht en offers brengen. De doorstroming van vrouwen stokt vooral bij de overstap naar management. 'Management riekt naar bloed, zweet en tranen en dan haken vrouwen af', zei Chris Tesselhoff, oud-bestuursvoorzitter van Delta Lloyd ooit. Werken op topniveau betekent dat u ’s avonds na halfzes niet kunt doen wat u wilt.

4. Ken de spelregels
Carrière maken is een spel, alleen snappen veel vrouwen de spelregels niet. Beslissingen worden niet tijdens een vergadering genomen, maar in de dagen daarvoor, in de wandelgangen of na het werk in de kroeg. Juist in de informele netwerken zijn vrouwen zeer ondervertegenwoordigd. Pepi Rozendaal, lid van de raad van bestuur van KPMG, zegt in een studie van Deloitte naar diversiteit binnen de zakelijke dienstverlening. 'Vrouwen houden niet van interne politiek…Maar je ontkomt er niet aan als je wilt meedoen.’

5. Durf te vragen
Veel vrouwen barsten van de ambitie. Ze willen hogerop, meer salaris en de interessantste projecten. Alleen vragen ze er nooit om. Als een man hogerop wil zegt hij dat gewoon. Vrouwen denken vaak dat als ze maar hard werken en goed hun best doen, uiteindelijk vanzelf wel beloond worden. Gebeurt dat niet, dan zullen ze het wel niet verdiend hebben. Bescheidenheid is een mooie eigenschap, maar het helpt u niet verder in uw carrière. Neem uw lot in eigen handen en vráág.

6. Profileer uzelf
Gooi die valse bescheidenheid overboord en profileer uzelf. Vrouwen kunnen ongelooflijk klagen dat ze niet worden gewaardeerd, dat hun baas niet inziet wat ze allemaal kunnen en doen. Maar ze zoeken het probleem zelden bij zichzelf. Vrouwen zouden meer op de voorgrond moeten treden, zichzelf centraal stellen, actief lobbyen en hun ambitie tonen. Dat gebeurt veel te weinig. ‘Vrouwen komen bij lange na niet in de buurt van de glazen plafonds. Ze kleven vast aan plakkende vloeren, omdat ze te weinig van zich afbijten.’ ING-bestuursvoorzitter Ewald Kist in het maandblad Opzij. Wees een haantje met de charme van een vrouw.

7. Grijp de kansen
Pak die promotie met beide handen aan. Wijs niks af. Als een man dat ziet, pikt hij de kans in. Nout Wellink, president-directeur van De Nederlandsche Bank en ambassadeur van het vrouwennetwerk Opportunity in Bedrijf kwam nooit een man tegen die een promotie weigerde. Wel tot drie keer toe een vrouw die bedankte voor een hogere post. 'Zo komt een vrouw niet aan de top. Je moet doorzetten', meent Neelie Kroes. Ze vindt dat vrouwen, 'met alle respect', het nu eigenlijk niet kunnen maken een promotie af te wijzen.

8. Verander uw zelfbeeld
Vrouwen onderschatten systematisch hun eigen kwaliteiten. Durf te bluffen, wees niet zo pietluttig en perfectionistisch. Dat zijn mannen namelijk ook niet. Neelie Kroes zei onlangs in FEM Business: 'Als je een uitzondering bent, wordt er meer op je gelet. Daarom willen vrouwen hun werk altijd perfect doen. Dat kan leiden tot faalangst en risicomijdend gedrag. Ik predik altijd dat het niet erg is om af en toe op je bek te vallen.' Kees Vriesman, directeur van Staatsbosbeheer: 'Ik wil graag meer vrouwen op hogere posities in mijn bedrijf. Maar ik loop mijn hele carrière al tegen dat onzekere zelfbeeld van vrouwen aan.'

9. Haak niet af
Zeg uw baan niet op, ook niet tijdelijk. Blijf zitten, anders wordt u aan alle kanten ingehaald. Vrouwen zijn eerder geneigd tijdelijk uit het arbeidsproces stappen. Ook moderne vrouwen kost het nog steeds moeite afstand te doen van hun oude plichten. Emancipatie is keuzes maken. Maar verwacht dan geen functie in de directie op uw veertigste als u net tien jaar bent gestopt. De belangrijkste benoemingen vallen tussen de leeftijd van 30 en 38 jaar. Zorg dat u erbij bent.

10. Netwerk met de top
Vrouwen netwerken zich suf. Ze zijn vaker lid van een netwerk dan mannen, 82 tegen 76 procent. Maar ze netwerken vooral met vrouwen. Toch is dat niet opwaarts netwerken. Daarvoor zitten er veel te weinig vrouwen in de top. Duik het café in met de mannen, laat u zien op recepties of reis af naar de Côte d’Azur. Nodig desnoods een sleutelfiguur uit voor een etentje. Maar zoek bewust de juiste personen op en zeg duidelijk wat u wilt.

Tips van topvrouwen

• Neelie Kroes: Niet zeuren
'Vrouwen moeten niet zeuren maar werken', sprak onze nieuw eurocommissaris voor Nederland. 'Als je alleen bent, dan overleef je het beste door je aan te passen aan de heersende cultuur. Dat is altijd mijn strategie geweest.'

• Jolanda Tijhuis: 70 uur per week
Jolanda Tijhuis, directeur Delta Lloyd Schade maakt werkweken van zeventig uur. Als ze thuis gekookt heeft, haar dochter naar bed gebracht en de krant gelezen, gaat ze vaak nog een paar uur werken. Ook op zondagmiddag gaat de werktas open.

• Annemiek Roobeek: Zelfvertrouwen
Annemiek Roobeek heeft een grenzeloos zelfvertrouwen. Ze is onder meer verbonden aan Nyenrode, commissaris bij Fortis Bank en heeft haar eigen bedrijf Meeting More Minds. Roobeek is naar eigen zeggen aan de top gekomen door 'altijd zichzelf te zijn'. Tegen 'Opzij' zei ze ooit: 'Er is niets op tegen gewoon te zeggen dat je goed bent.'

• Pepi Rozendaal: Praat mee
Pepi Rozendaal is de enige vrouw in de raad van bestuur van KPMG. Ze weet als geen ander hoe de hazen lopen. 'Het gedoe met voor-, na- en tussengesprekjes waarin de echte besluitvorming plaatsvindt, daar ontkom je niet aan als je wilt meedoen.'