Banken wachten in spanning af welke eisen internationale toezichthouders zullen opleggen om sterkere financi�«le buffers te scheppen. Die regels worden vastgelegd in het zogenoemde Basel III-akkoord, maar zullen slechts een beperkte invloed hebben op de economische groei, aldus de Bank for International Settlememts (BIS) in een rapport dat op 18 augustus verscheen.

Dat de BIS zo positief is over de macro-economische gevolgen van het invoeren van hogere kapitaaleisen is echter niet zo vreemd. Het Basels comit�© dat bezig is met de nieuwe regels is namelijk onderdeel van de BIS.

Maar een klein beetje minder groei
Volgens de BIS veroorzaakt elke verhoging van de kapitaalratio's met 1 procentpunt, tot 0,04 procentpunt minder economische groei. Dit komt omdat banken, wanneer ze meer geld moeten aanhouden, minder geld zullen uitlenen wat de economische groei zal afremmen.

Door grotere buffers minder kans op crisis
Maar, een belangrijk voordeel van het verhogen van de kapitaalbuffers is dat het aanhouden van meer geld de kans op een bankencrisis zou verkleinen. Bovendien zouden verhoogde kapitaaleisen ook nog eens de ernst van bankencrises verminderen.

Volgens het rapport doet zich, in een willekeurig land, ongeveer iedere 20 tot 25 jaar een bankencrisis voor. De kans dat zich in een gegeven jaar een bankencrisis voordoet is dus 4 tot 5 procent. Gemiddeld. In het rapport staat dat we in de periode na de tweede wereldoorlog tot begin jaren tachtig van de vorige eeuw geen bankencrises hebben gekend. Juist in die periode was het bankwezen sterk gereguleerd. Daarna namen de crises in aantal en ernst toe, zo stelt de BIS.

Buffer als kreukelzone
Hoogleraar Banking en Finance aan de Universiteit Tilburg denkt ook dat het verhogen van de kapitaalbuffers van banken de kans op een bankencrisis verkleint. "Hoe hoger de kapitaalbuffer van een bank, hoe beter die bank in staat is om financiele klappen op te vangen," aldus Benink. Wanneer de banken dus meer eigen kapitaal aan moeten houden zullen ze in de toekomst beter bestand zijn tegen allerlei schokken van buitenaf en komen ze niet meer zo snel in de problemen als tijdens de kredietcrisis het geval was.

Geleidelijk verhogen
Benink zegt echter wel dat het belangrijk is om de buffers geleidelijk op te bouwen.

Een belangrijk kritiekpunt op het verhogen van de kapitaaleisen voor banken was namelijk dat die banken hierdoor minder geld zouden uitlenen. Ze hebben het geld dan immers nodig om hun eigen buffers te versterken. Aan deze kritiek komt het Basel comit�© tegemoet door de implementatie van de nieuwe regels aanzienlijk te verschuiven van 2012 naar 2018.

Kosten van kapitaal omhoog
Een gevolg van de strengere kapitaaleisen is dat de kosten van kapitaal voor een bank omhoog gaan. Dit komt omdat vreemd (geleend) vermogen duurder is dan eigen (risicodragend) vermogen. Wanneer een bank meer van het duurdere eigen vermogen moet aanhouden, betekent dit dat de gemiddelde kosten van kapitaal dus stijgen.

Klant draait op voor de kosten
De BIS gaat ervan uit dat de banken deze stijgende kosten van kapitaal zullen doorberekenen aan hun klanten. Het ligt dus in de lijn der verwachting dat lenen bij een bank duurder wordt. En dat is misschien niet eens zo'n slechte zaak. Een van de oorzaken van de kredietcrisis was toch immers dat banken te makkelijk en te goedkoop geld uitleenden?

Disintermediatie
Benink wijst erop dat het mogelijk duurder worden van lenen bij een bank wel eens tot disintermediatie (het verdwijnen van tussenpersonen) kan leiden bij het tot stand komen van leningen voor bedrijven.

In feite is een bank vaak niet meer dan een tussenpersoon die leningen verschaft met het geld dat de bank heeft opgehaald van mensen die hun geld bij de bank tegen een vergoeding in bewaring geven. Nu wenden bedrijven in Europa zich voor een lening in de regel tot een bank.

Wanneer lenen bij de bank minder aantrekkelijk wordt, zouden bedrijven wel eens eerder geneigd kunnen zijn om geld te lenen bij beleggers door het uitgeven van obligaties bijvoorbeeld.