Flexibilisering van de arbeidsmarkt kan ge�¿½¯ndustrialiseerde landen helpen om de gevolgen van de crisis op te vangen. Dat stelt de Nederlandsche Bank (DNB) op basis van wetenschappelijk onderzoek.

Economen van DNB hebben een verband aangetoond tussen de mate waarin landen geraakt zijn door de financi�¿½«le crisis en de flexibiliteit van hun arbeidsmarkt. Landen waar de kosten om mensen aan te nemen hoog zijn, hebben gedurende de crisis een groter inkomensverlies te verwerken gekregen, zo stellen zij. De onderzoekers vergeleken 56 landen.

Hoge kosten
In Spanje heeft het bedrijfsleven de meeste aarzelingen bij het aannemen van nieuw personeel. Tegelijkertijd kreeg Spanje gedurende de crisis een inkomensverlies van 4,6% te verduren. In Nieuw-Zeeland, dat het inkomensverlies tot 2,4% wist te beperken, worden werkgevers in hun aannamebeleid het minst belemmerd. Het suggereert volgens de onderzoekers dat Spanje zijn inkomensverlies had kunnen beperken met 2 procentpunten, indien het een vergelijkbare arbeidsmarkt als Nieuw-Zeeland had gekend.

De studie noemt hoge kosten voor het in dienst nemen van personeel als een van de kenmerken van een inflexibele arbeidsmarkt. Andere factoren zijn de kosten voor ontslag en de mate waarin de arbeidsmarkt gereguleerd is. Daar was het verband echter minder duidelijk aantoonbaar.

Overlegeconomie
Nederland kent een van de meest gereguleerde arbeidsmarkten van de 56 onderzochte landen. Na Itali�¿½« en Noorwegen komt het op de derde plaats. Nederland scoort hier hoog door de overlegeconomie, waarin arbeidsvoorwaarden collectief en centraal worden uitonderhandeld tussen werkgevers en werknemers. Maar ook doordat er veel regels zijn waaraan werkgevers zich moeten houden als zij mensen willen ontslaan of juist in dienst willen nemen. De arbeidsmarkt van Singapore is het minst gereguleerd.

Uit het onderzoek blijkt flexibiliteit overigens niet altijd te helpen bij het bestrijden van een economische crisis. Zo kunnen lage ontslagkosten negatieve gevolgen hebben voor de duur van de crisis. 'Dat effect zagen we vooral terug bij de minder ontwikkelde landen', zegt Jacob de Haan, hoogleraar politieke economie en verbonden aan DNB. Een verklaring voor dit fenomeen is volgens De Haan dat lage ontslagkosten er niet altijd toe leiden dat bedrijven ook sneller personeel aannemen. 'Zo worden er snel veel mensen werkloos aan het begin van de crisis, die vervolgens minder makkelijk opnieuw aan het werk komen waardoor de crisis langer duurt.'

Het kan flexibeler
Omdat de negatieve gevolgen van flexibiliteit voor de rijke landen verwaarloosbaar zijn, is volgens de onderzoekers toch de conclusie gerechtvaardigd dat flexibilisering kan helpen bij het opvangen van de gevolgen van de crisis.

Volgens De Haan onderstreept het onderzoek dat ook de Nederlandse arbeidsmarkt flexibeler kan. De meeste winst lijkt te behalen door verlaging van de kosten van het in dienst nemen van nieuwe werknemers. Wat betreft de kosten van ontslag is Nederland een middenmoter. In Denemarken is het voor werkgevers het goedkoopst om van iemand af te komen.