Ook versie 2.0 stevent af op een politiek compromis, dat de geloofwaardigheid van Europese instanties geen goed doet.

Het is nog even afwachten, tot 18 maart aanstaande. Dan maakt de nieuwbakken Europese Bank Autoriteit (EBA) bekend hoe de stresstests voor grote, Europese banken eruit zullen zien. Voor Nederland doen in ieder geval Rabobank, ING, ABN Amro en SNS mee.

Opnieuw wil Europa in kaart brengen hoe grote banken het ervan af brengen in geval van een zware economische crisis. En opnieuw lijken toezichthouders zich te verslikken in een politiek compromis.

Zwart scenario
Via de Duitse zakenkrant Handelsblatt lekte dinsdag 8 maart uit hoe de stresstests er grosso modo uit zullen zien. Het zwarte economische scenario gaat uit van een economische krimp in de eurozone van een half procent dit jaar en 0,2 procent in 2012, aldus Handelsblatt. Een recessie, maar bij lange na geen vier procent krimp zoals Nederland in 2009 ervoer.

Grootste manco, naar het zich laat aanzien, is dat er opnieuw een tweedeling blijft voor staatsleningen die banken in het zogenoemde 'handelsboek' aanhouden, en Europees staatspapier waarin ze voor de lange termijn beleggen, tot het einde van de looptijd.

Voor de eerste categorie, staatsobligaties die in het handelsboek van banken staan, komt er wel een scenario waarbij banken moeten afboeken in geval van een crisis. Maar op staatspapier dat in het hokje voor de lange termijn is geboekt, hoeft volgens Handelsblatt bij een crisis niet te worden afgeboekt in de nieuwe stresstest.

Griekse tragedie
Politiek is het blijkbaar niet te verkopen dat de Europese bankautoriteit een scenario maakt, waarin bijvoorbeeld Griekenland in gebreke zou blijven op z'n schuldbetalingen en houders van Grieks schuldpapier een deel van hun leningen kwijt zijn.

Dit terwijl kredietbureau Moody's maandag 7 maart het oordeel over de kredietwaardigheid van Griekenland verlaagde, waarbij de kans op de noodzaak van een schuldsanering zeer hoog wordt ingeschat.

Nu kun je van Europese toezichthouders niet meteen verwachten dat ze een rampscenario maken, waarin bijvoorbeeld de eurozone uit elkaar valt. Maar stresstests die rekening houden met calamiteiten die niet al te ver gezocht zijn, zijn meer dan welkom.

De schuldencrisis van Zuid-Europese landen heeft de verhouding tussen 'eurocraten' en Angelsaksisch georiënteerde speculanten op scherp gezet. Slappe stresstests werken in dit klimaat al snel als olie op het vuur.

Alternatieve test
Bovendien kan het ook anders. Economen van de Stern Business School van de Universiteit van New York, hebben onlangs model gebouwd waarbij ze zowel de individuele kapitaalbehoefte van banken in een crisis meten, als het risico dat één bank collega's in de ondergang mee trekt - het zogenoemde 'systeemrisico'.

Het model is toegepast op basis van publieke data van Amerikaanse banken en gepresenteerd op een website die data wekelijks ververst. Dat levert een mooi lijstje van de 'tien gevaarlijkste Amerikaanse banken' op, met Bank of America, Citigroup en JP Morgan in de top drie.

Waar de Europese Bank Autoriteit, volgens zakenkrant Handelsblatt, rode koontjes krijgt bij een beursdaling van 15 procent, spreken de Stern-economen van een serieuze crisis als beurzen binnen enkele maanden met 40 procent dalen - zoals tijdens de kredietcisis het geval was.

Misschien komt de Europese Bank Autoriteit vóór 18 maart tot het inzicht dat de nieuwe stresstest nog wat steviger mag. Voor wie alternatieven zoekt: de economen van NYU Stern zijn bezig ook Europese banken op te nemen in hun systeemtest. Wordt vervolgd.