Dodelijke vragen tijdens sollicitatiegesprekken (plus antwoorden) Hieronder volgen enkele vragen waar onze respondenten mee te kampen hebben gehad.

Waarmee heb je de meeste moeite op werk?

Antwoord: ‘Ik weet het niet. Ik denk soms dat ik me teveel stort op mijn taken en dat het aanbrengen van prioriteiten daardoor erg moeilijk wordt.’ Aanvullende informatie: De kandidaat solliciteerde op een FX verkoopfunctie bij een Europese bank. Hij heeft de baan (nog) niet. De interviewer stelde helemaal geen vragen – dat is waarschijnlijk de moeilijkste vraag ooit gesteld. Antwoord (of gebrek aan antwoord): ‘Ik sprak gewoon wat over mezelf en probeerde een licht te werpen op ervaringen die me relevant leken voor de baan.’

Aanvullende informatie: Dit was voor een functie als investment reporting analist. De kandidaat zit in de tweede sollicitatieronde.

Ik stel voor een spel te spelen, je gooit een dobbelsteen, wanneer hij op 1 valt, krijg je 1 euro, als het een 2 is, krijg je 2 euro enzovoort. Wat is de werkelijke waarde van dit spel? Nu verander ik de regels van het spel. Zodra je hebt geworpen kun je de uitkomst zien en dan krijg je de mogelijkheid om nog een keer te werpen. Als je niet van de gelegenheid gebruik maakt, betaal ik je op basis van de eerste worp, maar als je nog een keer werpt krijg je het resultaat van de tweede worp. Wel, hoeveel zou je betalen om dit tweede spel te spelen?

Antwoord: Niet gegeven, maar de persoon die deze vraag indiende (iemand die het bij interviews gebruikt) zei: ‘Slechts één op dertig mensen gaf binnen een minuut het juiste antwoord en wel zonder hulp, een jongevrouw die zeven talen sprak en economie had gestudeerd op Cambridge. Ongeveer de helft van de mensen gaf uiteindelijk het antwoord na een beetje hulp. De rest kwam nooit met een antwoord of moest meer dan tien minuten denken. Aanvullende informatie: Deze vraag werd gesteld voor associate level interest rate structuring positions bij Barclays Capital.

Definieer een moreel dilemma. Geef een voorbeeld van een moment waarop je met een moreel dilemma te maken hebt gekregen. Hoe wist je dat het een moreel dilemma betrof en wat was de uitkomst?

Antwoord: ‘Het doel van deze vraag was om daadwerkelijk te begrijpen wat een kandidaat verstaat onder een moreel dilemma en waarom hij denkt dat het er eentje is. Elk antwoord zou moeten draaien om een situatie die niet door een kandidaat zelf gecreëerd of veroorzaakt is en die resulteert in een ethische beslissing of daad. Het voorbeeld dat ik op deze vraag gaf, betrof een incident als verkoopdistributieleider bij een tabaksfabrikant in een Zuid-Europees land. Toen ik merchandise aan het rondbrengen was, kwam ik een klant tegen die zonder schroom sigaretten verkocht waarvan hij wist dat ze in handen zouden komen van minderjarigen. Dit was geen juridische maar wel een morele kwestie. Nadat ik hem bestraffend had toegesproken en dat geen effect bleek te hebben gesorteerd, besloot ik de distributie aan deze klant stop te zetten, totdat er betere regels voor sociaal ondernemen zouden worden ingesteld. Aanvullende informatie: Vraag gesteld in verband met functie in de bedrijfsvoering

Hoeveel tafeltennisballen zijn er in China?

Antwoord: Van de kandidaat wordt niet verwacht dat hij met een correct antwoord komt. Het doel is om te zien hoe hij of zij onder druk reageert en op een logische, welhaast Sherlock Holmes-achtige wijze deduceert om vervolgens met een schatting te komen. Het is belangrijk om ruimtelijk bewustzijn en causaliteit te tonen. Het antwoord dat ik gaf bevatte een wijze om tot een antwoord te komen als ik de essentiële gegevens tot mijn beschikking zou hebben (m.a.w.: marktaandeel van de voornaamste fabrikanten, bevolkingsaantal etc.). Hoe dan ook, als ik zou moeten schatten zou ik ervan uitgaan dat tafeltennis de populairste sport in China is en dat er zo’n 1.3 miljard mensen wonen, van wie tien procent, het spel speelt, dus 130 miljoen mensen. Aangezien de ballen in pakjes van vier worden verkocht en dat elke tafeltennis speler zeker een zo’n pakje bezit, zou ik denken dat er 520 miljoen ballen zijn, plus de ballen bij mensen die soms een partijtje spelen en de voorraden in de fabrieken.

Aanvullende informatie: Dit betrof een functie in operations.

Wanneer een collega één van jouw slechtste eigenschappen moet noemen, wat zou dat dan zijn?

Antwoord: Dat ik een perfectionist ben – iets dat andere mensen soms kan ergeren, maar ik vind dat het een goede eigenschap is voor een analist. Je kunt nooit grondig genoeg zijn, tot op zekere hoogte dan, want er zijn ook deadlines waar je je aan dient te houden. Aanvullende informatie: Dit kwam ter sprake bij een gesprek voor een zakenanalist bij een levensverzekeraar.

Hoe zou je reageren als ik je nu voorhou dat dit gesprek, tot nu toe, erg slecht verlopen is? En hoe zou je me dan inschatten als interviewer?

Antwoord: ‘Na een korte bedenkpauze waarin antwoorden als “Wat verdomd zonde van de tijd” en “Ik heb net 30 pond besteed om hier te komen” door mijn hoofd vlogen, realiseerde ik dat ze ‘als’ had gezegd. Dus ik zeg kalmpjes “Dan heeft het zo moeten zijn en ik ga er nu vandoor en hoop dat het gesprek morgen bij Lehman Brothers beter verloopt.” Op de tweede vraag reageerde ik in de trant van “Wel... dit is het moeilijkste interview dat ik tot dusver in mijn loopbaan heb mogen beleven. Ik hoop dat ik zo succesvol ben dat ik niet nog zo’n gesprek krijg!” Alle gekheid op een rijtje: ik had heel andere vragen verwacht en het zorgde ervoor dat ik creatief moest nadenken, iets dat niet vaak nodig is tijdens zulke gesprekken.’

Aanvullende informatie: Dit werd gevraagd voor een functie als junior operations bij Goldman. Ik kreeg de baan niet en ik denk dat mijn antwoord op de eerste vraag me de das heeft omgedaan. Mij werd ook gevraagd wat de helft van 99 is en ik moest direct antwoorden, wat moeilijk is onder druk. Probeer het maar eens uit.

Vertel me waarom ik jouw baan niet zou moeten outsourcen naar India?

Antwoord: ‘Omdat jouw mannetje in India niet even naar de handelsvloer kan rennen om een probleem op te lossen.’

Aanvullende informatie: Dit werd gevraagd aan een beoogde een softwareontwikkelaar.

Als je een ander dier dan een mens zou zijn, om welk dier gaat het dan?

Antwoord: ‘Deze vraag kwam aan als een linkse directe aan en was totaal onverwachts. Ik herinnerde me een natuurdocumentaire over de ‘survival of the fittest’ en daarin werd de vraag opgeworpen wie sterker is: een haai of een tijger. En het antwoord luidde: dat hangt af van de omgeving. Ik antwoordde al doende: dat hangt af van de omgeving. In de oceaan zou ik een dolfijn willen zijn maar als ik omringd zou zijn door piranha’s dan zou ik voor een ander waterdier kiezen. Op het vasteland voel ik de meeste verwantschap met een cheetah. Om waar dan ook te overleven moet je je aanpassen of sterk genoeg zijn om op een andere wijze te overleven. Mijn keuze zou afhangen van de omgeving waarin ik mezelf terugvindt.

Aanvullende informatie: Dit ging om een rol als projectmanager bij RBS. De kandidaat werd afgewezen omdat.... ‘Ze zeiden dat ik te goed was voor de functie, aangezien ik al zes jaar lang projectmanager ben geweest, ook al was dat bij een kleinere organisatie. Ze zouden me benaderen als een passender functie vrij zou komen. Ik voelde me geflatteerd maar ook teleurgesteld. Misschien dachten ze dat ik een cheetah was die zijn oog had laten vallen op een vijver vol piranha’s...’

Hoeveel van de klanten over wie je beweert dat je ze met je mee kunt brengen, kun je nu direct met je mobiel bellen en persoonlijk aan de lijn krijgen?

Antwoord (volgens de interviewer die de vraag had gesteld): ‘Daar het gaat om een gesloten vraag zijn de antwoorden transparant en onthullend. De beste was een kandidaat die haar mobiel tevoorschijn haalde en drie belangrijke personen bij goede bedrijven aan de lijn kreeg – en ze was slim genoeg om de speaker aan te zetten zodat iedereen kon meeluisteren. De slechtste was iemand die overduidelijk een vriend belde!!’

Aanvullende informatie: Dit werd gevraagd aan iemand die een financieel adviseurschap op het oog had bij Unisys.

Noem drie van je slechtste zakelijke beslissingen en vertel erbij wat je ervan hebt geleerd.

Antwoord: Slechtste antwoord is: ‘Ik heb nooit een grote fout gemaakt.’

Aanvullende informatie: Ik interviewde mensen voor een topfunctie in de obligatiehandel. Als jouw vrienden, niet jouw collega’s, aan deze tafel zouden zitten, wat zouden ze dan over je zeggen?

Antwoord: ‘Dat ik zelfstandig ben, een teamspeler, dat ik lever wat ik beloof, dat ik oog voor detail heb.’

Aanvullende informatie: Deze vraag werd gesteld aan iemand die solliciteerde als investment management assistant. Het verdere verloop ging alsvolgt: Okay, wel, wat zouden collega’s hebben gezegd? ‘Dat ik een harde werker ben, vastberaden en gemotiveerd.’ Okay, nu brengen ze je zwakke punten te berde: ‘Dat ik overenthousiast kan zijn, teveel aandacht heb voor details, fouten snel opmerk.’ Aha, betekent dit dat je het overzicht snel verliest? ‘Nee, ik blijf het overzicht houden.’

Als jouw baas werd gevraagd om jou op drie punten te bekritiseren, wat zou hij dan zeggen?

Antwoord: ‘Ik ben een perfectionist en controleer de zaken altijd twee of drie keer, wat bij mijn baas de vrees pleegde te wekken dat ik de deadline zou missem. Omdat ik zo geboeid ben door de verschillende aspecten van mijn werk, neem ik vaak teveel hooi op mijn vork. Verder ben ik een zelfstandige werker en mijn baas zou zeggen dat ik te weinig bij hem aanklop. Ik houd ervan om mezelf koest te houden totdat het werk af is.

Aanvullende informatie: Dit was een vraag voor een analist, die werd aangenomen.

Op welke positie binnen ons bedrijf zie je jezelf over drie jaar terug?

Antwoord: Als baas van het kantoor op de Bahama’s.

Aanvullende informatie: Dit werd gevolgd door de vraag ‘We hebben daar geen kantoor en er bestaan ook geen plannen daartoe.’ Antwoord: ‘Tegen die tijd zal het anders zijn.’ De kandidaat kwam niet door de eerste ronde. Het ging om een betrekking bij een softwarebedrijf binnen de financiële dienstverlening.

Leg het begrip ‘gamma’ uit op de manier waarop je dat tegenover je oma zou doen.

Antwoord: ‘Ik legde het uit, maar dan in Urdu omdat mijn oma geen Engels spreekt. Mijn interviewer leek zich een beetje te schamen en ging schaapachtig lachend door.’

Aanvullende informatie: Ik kwam tot de laatste ronde. Het betrof een functie als risicomanager.

Als de bananenmarkt nu op honderd staat, vervolgens twee procent stijgt, vijf daalt, twaalf stijgt, vier stijgt en vijftien daalt, wat is dan de stand van zaken?

Antwoord: ‘Het was een interview in de avonduren dus ik zei dat de bananenmarkt dicht was.’ Aanvullende informatie: Dit ging om een baan als options market maker. De interviewer stelde voor dat de sollicitant meteen zou vertrekken en hij kreeg geen uitnodiging voor de volgende gespreksronde.

Hoe leg je het fenomeen credit default swap uit aan een bouwvakker?

Antwoord: De kandidaat zei: ‘Ik begon uit te leggen dat het in wezen een contract is waarbij de koper van de swap vaste betalingen verricht aan de verkoper. Ik vervolgde met de opmerking dat bij een bepaalde gebeurtenis de verkoper een afgesproken bedrag aan de koper overmaakt – maar ik werd halverwege mijn uitleg teruggefloten omdat het toch te moeilijk was, waarna ik een nieuw poging ondernam. Ik zei dat het eigenlijk een veredelde autoverzekering was, en dat was antwoord waar men naar op zoek was.’

Aanvullende informatie: Dit werd blijkbaar gevraagd aan een beoogde derivatenhandelaar bij JP Morgen, die de baan aangeboden zou krijgen.

Je bent vrij goed... kom eens door met een vraag die je niet zou weten te beantwoorden.

Antwoord: ‘Waarom is de Value at Risk in een bepaalde portefeuille anders dan de Profit at Risk?’

Aanvullende informatie: Deze vraag werd gesteld voor een functie in het risicobeheer. De ondervrager herhaalde de vraag waarop de kandidaat zei: ‘Als jouw model niet parametrisch is, en de curve niet symmetrisch. In dat geval is er een verschil in dichtheid tussen de vijf procent aan de rechterkant en de vijf procent aan de linkerkant.’ De interviewer merkte toen op dat de kandidaat het antwoord niet zei te weten, waarop deze zei: ‘Maar ik had niet verwacht dat je deze vraag meteen zou stellen.’ De uitkomst was dat men een andere kandidaat koos, eentje die ‘Ik weet het niet zei’ wanneer hij een antwoord niet wist. ‘Je kunt nu eenmaal niet alles weten en je moet een zwakheid kunnen toegeven. Nederigheid is belangrijk in de financiële wereld. Als je arrogant ben, zeker weet dat je de best bent, dat je altijd gelijk hebt, dan is de kans groot dat je tegen een muur op loopt.’

Welke persoonlijke doelen heb je bereikt en op welke ben je het trotst, en waarom?

Antwoord: De interviewer die de vraag stelde, zei terugkijkend: ‘Het slechtste antwoord dat ik hoorde, kwam van een kandidaat die in zijn vroegere jaren een scheidsrechter was op Wimbledon en vertelde dat het vaderschap van twee kinderen hetgeen was waarop hij het trotst was (ik moet hier eerlijkheidshalve aan toevoegen dat vaderschap in de helft van de gevallen werd genoemd).

Aanvullende informatie: Deze vragen kwamen ter sprake in een gesprek voor de functie als investeringsmanager bij een gemeentelijk pensioenfonds.

Als je jezelf zou omschrijven als een dier, welke soort zou dat dan zijn en waarom?

Antwoord: De kandidaat zei, na een korte bedenkpauze: ‘Een kat. Dit dier slaagt erin altijd in om op onzichtbare wijze zijn zin te krijgen, en niet door middel van dwang of ruzie. Ik probeer altijd de confrontatie te mijden. Liever probeer ik mensen voor me te winnen door mijn manier van denken – net zoals een kat doet.’

Aanvullende informatie: Dit werd gevraagd in verband met een functie bij een ecommercebedrijf binnen de financiële sector. De kandidaat kreeg de baan niet.

Stel je bent een auto, wat voor merk zou het dan zijn en waarom?

Antwoord: De kandidaat zei: ‘Ik zou een Ford Fiesta zijn, een betrouwbare wagen die zelden panne krijgt.’

Aanvullende informatie: De kandidaat kreeg de baan aangeboden maar bedankte. Het betrof een trade support-functie bij een bank.

Vertel ons eens hoeveel munten er in deze kamer passen, en leg je berekening uit.

Antwoord: ‘Blijft u al die tijd in deze ruimte?’

Aanvullende informatie: De kandidaat kreeg de baan niet.

Kun je een schatting maken van de tandpasta-verkoop in Kazachstan?

Antwoord: ‘Neem het bevolkingsaantal, schat het percentage mensen dat zijn tanden poetst, reken uit hoe lang het duurt eer een tube leeg is, en vermenigvuldig de resultaten, en als dat allemaal niets oplevert, raadpleeg dan Borat.’

Aanvullende informatie: De kandidaat mocht zich verheugen op een aanbod, en wel voor projectassistent.

We hebben de stellige indruk dat iedereen kan worden beschreven als paard, ezel of vogel. Waartoe behoor jij?

Antwoord: ‘Een paard’ (correct, zoals bleek, want ik kreeg, die voor die ene keer, promotie)

Aanvullende informatie: Deze vraag werd gesteld tijdens een promotiegesprek bij Chase Manhatten.

Hoe diep is de Donau in Wenen?

Antwoord: ‘Onder welke brug?’

Aanvullende informatie: De kandidaat kreeg een aanstelling als valutahandelaar.

Zie je dit lege glas? Hoeveel gebruiksmogelijkheden heeft dit voorwerp? Je krijgt een minuut bedenktijd.

Antwoord: De kandidaat zei: ‘Er is, zo moge duidelijk zijn, geen correct antwoord, maar tot de antwoorden die ik gaf (ik herinner ze niet allemaal) behoorden naast de voor de hand liggende drinkfunctie: om pennen in te bewaren, om de buren af te luisteren, kapot gooien op de oprijlaan om inbrekers af te schrikken en het gebruik als wapen, iets waar de interviewer lacherig op reageerde.

Aanvullende informatie: Deze vraag werd gesteld tijdens een sollicitatiegesprek voor een functie in Fusies & Overnames. De kandidaat kreeg de begeerde baan.

‘Met jouw ervaring en academische achtergrond heb je de perfecte CV om te werken bij een (zaken)bank... Dus ben ik erg nieuwsgierig waarom je gaat voor een functie als Grant Financial Assistant, daar je een prachtige carrière kunt maken bij elke Europese bank. Waarom?

Antwoord: De kandidaat zei: ‘Het leven draait niet alleen om bankieren en het verwerven van de populairste positie. Ik weet wat ik echt wil en daarom ben ik hier.’

Aanvullende informatie: Hij kreeg de baan niet.

Je zit midden op een meer in een boot en gooit een steen overboord. Wat gebeurt er vervolgens?

Antwoord: De interviewer zei: ‘Het idee was dat het antwoord een licht zou schijnen op de soort denker die je bent. Een typisch ingenieursantwoord zou zijn dat de waterspiegel een klein beetje zou stijgen. Een filosofisch ingestelde kandidaat zou misschien kijken naar het onberekenbare effect van de rimpeling die de plons zou veroorzaken... Kandidaten keken me met grote ogen aan omdat ze niet wisten wat het gewenste antwoord zou zijn.

Aanvullende informatie: Deze vraag kwam naar voren in interviews voor operation manager.

Wat zou je anders doen als je nog een leven tegoed had?

Antwoord: De kandidaat zei: ‘Ik zei dat ik weinig zou veranderen omdat ik erg tevreden ben met mijn leven en van weinig dingen spijt heb. Het was een lastige vraag, vol valstrikken en ik weet dat als ik een ander pad zou hebben gekozen, het zou zijn uitgekomen op het bekennen van zwakheden of dat ik zou overkomen als een zeurende werknemer. Ik herinner me dat ik dacht: “is dit en therapiesessie, en ja natuurlijk, we hebben altijd zaken die we over zouden willen doen”. Ik mocht terugkomen voor een tweede gesprek, maar ik koos uiteindelijk voor een baan bij een ander private equity-huis.

Tel alle getallen van 1 tot 100 bij elkaar op.

Antwoord: De kandidaat zei: ‘Natuurlijk verwachten ze niet dat je alles braaf bij elkaar op gaat tellen. Ik realiseerde me dat je de cijfers kunt paren, (1+100), (2+99) etc. Er zijn 50 paren dus het antwoord is 50 maal 101, wat uitkomt op 5050.’

Aanvullende informatie: Dit betrof een functie in de derivatenhandel. De kandidaat werd gepasseerd omdat de baan niet zwaar genoeg voor hem zou zijn.

Tot slot nog elf andere vragen, waarbij je het antwoord zelf kunt bedenken.

1. Je stapt in de lift bij je toekomstige baas. Hoe zou je jezelf in tien seconden verkopen?

2. Beschrijf jezelf in één woord.

3. Wat zou je doen met een miljoen pingpongballen?

4. Je mag een vraag stellen aan iemand uit de geschiedenis. Wie kies je en wat is je vraag?

5. Wat is hot in muziek, auto's, jeans, shopping, sieraden en zo?

6. Hoeveel vliegtuigen zijn er in de hele wereld?

7. Hoe wek je het vertrouwen van een klant of manager met meer dan dertig jaar ervaring?

8. Als ik je partner zou bellen, wat zou hij of zij dan over je vertellen?

9. Vertel eens een mop?

10. Stel, je hebt een grote zak met geld, wat zou je ermee doen?

11. Je zegt je te hebben ingestudeerd in de structuur van ons bedrijf. Wie zou je als eerste ontslaan?

Het blijven zware tijden voor hen die een baan zoeken binnen de financiële dienstverlening. Hoewel het aantal vacatures weer langzaam aan het stijgen is, wordt elke advertentie overspoeld door een flink aantal geïnteresseerden. Hoopvolle kandidaten wacht bovendien een steeds rigoureuzer sollicitatiegesprek met bijbehorende assessments, met veel meer kritisch vooronderzoek, slopende sollicitatiegesprekken en tamelijk uitdagende vragen. In welk opzicht zijn sollicitatiegesprekken binnen de financiële wereld veranderd sinds het ontstaan van de crisis en welk doel dienen de dodelijke vragen die tijdens deze gesprekken opduiken? Trucje of test? Lastige vragen en wat men ermee hoopt te bereiken Er doen veel verhalen de ronde over sollicitatiegesprekken die uitliepen op een nachtmerrie, waarbij kandidaten dagen- of wekenlang onmogelijke vragen voorgeschoteld kregen. Maar, terwijl kandidaten opschepten of juist klaagden over hun ervaringen tijdens het gesprek, nodigde eFinancialCareers onlangs enkele sollicitanten uit om anoniem te spreken over de merkwaardige vragen die zij dienden te beantwoorden. Hiermee willen we een beeld geven van wat er werkelijk plaatsvindt in dit ‘peeskamertje’. Het resultaat toont dat vrijwel alle vragen moeilijk waren, technisch uiterst complex en in sommige gevallen ronduit adembenemend.

Technische vragen gaan vaak als volgt: ‘Wat is het verschil tussen een Brits/Europese en een Amerikaanse optie?’ of ‘Hoe bereken je de Value-at-Risk en wat zijn daarbij de parameters?’ Deze praktische en doeltreffende testen betreffen onder meer het waarderen en modelleren van vraagstellingen, rekenkundige vragen en ouderwetse hersenkrakers. Dit alles vormt een vast onderdeel bij het solliciteren naar financiële functies en zijn bedoeld om er zeker van te zijn dat de vaardigheden van een kandidaat geen papieren beloften behelsen. De Engelse recruiter Bill Haynes zegt: ‘Sollicitanten voor een financieel-technische betrekking, zoals actuariaat of iets in de valutahandel, kunnen verwachten dat ze zulke vragen krijgen. Voor recruiters is het belangrijk om te testen of iemand een goed begrip heeft van de meest gebruikte termen en van het proces dat daar achter schuil gaat. Wat kandidaten vaak niet verwachten, zijn de minder orthodoxe, uitdagende of zelfs provocerende vragen.’ Respondenten van eFinancialCareers zijn de meest excentrieke vragen tegengekomen, variërend van ‘Hoeveel pingpongballen zijn er in China?’ tot ‘Als je een dier zou zijn, welke zou dat dan zijn?’ (De gekste vragen en antwoorden staan onder dit artikel).

Echter, recruiters zijn ervan overtuigd dat deze ogenschijnlijk onzinnige vragen kunnen leiden tot waardevolle informatie. Goldman Sachs staat bekend om haar zware sollicitatieprocedure, waarbij kandidaten tot dertig keer aan toe telefonisch en in persoon kunnen worden doorgezaagd. De bank deinst niet terug voor het stellen van uitzonderlijke vragen, welke gepaard gaan met gewone vragen omtrent de ervaring van de kandidaat, diens expertise en, belangrijk, hoe hij binnen de unieke bedrijfscultuur past.

Op de recruitmentpagina van haar website, geeft Goldman een typische vraag: ‘Hoeveel wegwerkzaamheden zijn er gaande in New York?’ Het gesuggereerde antwoord is het vermenigvuldigen van het aantal avenues met het aantal straten, ervan uitgaande dat er op elke straathoek wel wordt gegraven. Het is geen strikvraag, maar een test die tot doel heeft om te ontdekken hoe iemand onder tijdsdruk een probleem oplost.

Haynes meent dat zulke vragen belangrijk zijn omdat ze een band scheppen tussen interviewer en geïnterviewde én omdat het onthult hoe iemands geest werkt. ‘Het laat zien hoe iemand reageert en of ze orde kunnen ontdekken in een chaotische situatie. Maar het kan ook het ijs breken, temeer er geen duidelijk antwoord is. Het gaat er meer om hoe hij of zij reageert.” Tegenover Intermediair gaf de Nederlandse recruiter Jeroen Jansen nog een andere reden om soms verrassende vragen te stellen: 'Ik vind het leuk om elk gesprek anders te laten lopen, een beetje heen en weer te springen in het CV en de kandidaat te verrassen. Als recruiter voer je tien keer per week sollicitatiegesprekken en daar moet je lol in blijven houden.' Tegenover hetzelfde blad verklaarde managementconsultant Steven Gudde dat het soms balorigheid is. ‘Laten we eens een gekke vraag stellen en kijken wat hij antwoordt' Het gaat volgens hem niet altijd om het antwoord, maar om de reactie. ‘Hoe reageert iemand op onverwachte situaties?'

Welke interviewtechnieken werken en hoeveel gesprekken zijn nodig?

Het traditionele sollicitatiegesprek waarbij open vragen worden gesteld op basis van het CV is tegenwoordig minder populair dan de gedragskundige formats met case-studies. Vragen als ‘Waar binnen onze organisatie denk je over drie jaar te werken?’ of ‘Noem drie van jouw slechtste zakelijke beslissingen en vertel wat je ervan hebt geleerd?’ werden het meest genoemd door onze respondenten. Deze vragen weerspiegelen een competentiegerichte benadering.

Dit soort sollicitatiegesprekken, waarin gedrag uit het verleden een indicatie moet vormen voor toekomstige prestaties en algehele competentie, zijn met name populair bij de grote zakenbanken, zoals UBS, JP Morgan en Deutsche Bank.

Zulke sollicitatiegesprekken hebben tot doel om een breed scala aan kwaliteiten te ontdekken, zoals het aanpassingsvermogen van de kandidaat (‘Welke verandering van baan vond je het moeilijkst om te maken?’), gehoorzaamheid (‘Vertel ons over de keren dat je tegen het beleid van het bedrijf in bent gegaan en leg uit waarom je dat deed’), besluitvaardigheid (‘Vertel ons of je ooit een beslissing hebt genomen zonder dat je op de hoogte was van alle feiten’), integriteit (‘Ben je ooit gevraagd om iets illegaals of immoreels te doen, of iets dat tegen je principes was?) of volhardendheid (‘Wanneer heb je voor het laatst je zelfbeheersing verloren, en waarom was dat?’)

Barclays Capital heeft ooit een berucht ‘Geen klootzak’-beleid gevolgd waarbij kandidaten voor belangrijkste posities door liefst twintig verschillende mensen werden ondervraagd. Dat maakte deel uit van een ‘topgrading’ recruitmentproces. Hierbij werd elke beslissing uit iemand loopbaan nauwgezet geanalyseerd, net als persoonlijke- en familiekwesties, plus iemand professionele ervaring and vaardigheden. Deze aanpak is niet alleen bedoeld om de beste mensen te werven, maar zou ook hebben geresulteerd in een grotere loyaliteit jegens het bedrijf. Typische topgrading-vragen zijn ‘Wat zijn je verwachtingen bij het aannemen van deze baan?’, ‘Wat zijn jouw voornaamste successen geweest en hoe heb je die bereikt?’ en ‘Als ik je zou vragen om een gesprek met je vorige baas te regelen, wat denk je dat hij zou zeggen over jouw sterke punten, je zwakheden en prestaties in het algemeen?’) Echter, critici beweren dat zulke methoden het risico met zich meedragen dat recruiters onbewust mensen inhuren die op henzelf lijken. Hierdoor ontstaat er niet snel een objectieve en diverse samengestelde werkomgeving.

Claudio Fernandez-Araoz, adviseur bij Egon Zehnder International, werkte mee aan een recente studie voor Harvard Business Review over de wijze waarop de beste recruitmentconsultants en vijftig bestuursvoorzitters van internationale bedrijven mensen aannemen. Hij vond het aannamebeleid verontrustend vaag. ‘Respondenten baseerden zich grotendeels op subjectieve,

persoonlijke voorkeuren en op aloude tradities binnen het bedrijf, die soms gebaseerd zijn op valse aannames.’ De ondervraagde bestuursvoorzitters hielden er zeer uiteenlopende opvattingen op na wat betreft de geschiktheid van een kandidaat. Ze waren het oneens over de vraag of je beter iemand van buiten kunt aannemen of een interne kandidaat, over wie bij de sollicitatieprocedure betrokken moet zijn en welke testen het meeste nut hebben, en wat het geheim vormt van een goed aanname- en retentiebeleid.

Videocall en telefonische interviews zijn handige instrumenten, zeker wanneer het om een kandidaat gaat die op verre afstand zit, maar de Londense recruiter Sam Donald legt uit dat de sollicitatiegesprekken op het hoogste niveau koste wat kost in persoon moeten worden afgelegd. ‘Telefoongesprekken en assessment centra worden vooral gebruikt bij gewone werving. Voor de belangrijkste functies zijn persoonlijke gesprekken een vereiste en het aantal mensen dat een kandidaat spreekt, ligt daarbij tussen de 5 en 25.’

Haynes ziet dat wat anders. Verhalen over het aantal sollicitatiegesprekken dat in de dubbele cijfers loopt, is volgens hem meer uitzondering dan regel in de financiële wereld. ‘Drie of vier ontmoetingen is niet ongebruikelijk voor een typische aanstelling,’ zegt hij. ‘Het zou nogal tijdrovend en inefficiënt zijn om elke kandidaat tientallen keren op te roepen. Een recruiter kan het zich niet veroorloven om maanden uit te trekken om een vacature te vervullen.’

De impact van de financiële crisis op interviewtechnieken

De economische misère heeft twee concrete gevolgen gehad op het sollicitatieproces. Er is minder geld om mensen in te huren en er zijn minder functies beschikbaar. Hierdoor is de druk om de juiste persoon in te huren groter dan ooit tevoren. Daar komt bij dat de nadruk is komen te liggen op risicomanagement en compliance, wat betekent dat recruiters er alles aan doen om individuen te vinden die gedreven genoeg zijn maar geen potentieel blok aan het been voor de onderneming vormen. In Engeland heeft de toezichthouder voor de financiële markten, de Financial Services Authority (FSA) zelfs een brief aan vijfduizend financiële instellingen verstuurd waarin ze benadrukt hoe belangrijk het is dat e