Jaloers op een collega die veel kansen krijgt? Geen probleem, want het stimuleert om zelf meer je best te gaan doen.

Afgunst wordt over het algemeen gezien als een negatieve emotie. Het is dat pijnlijke gevoel dat kan ontstaan wanneer iemand waarmee wij ons vergelijken, beter af is dan wijzelf. Het leidt meestal tot slecht gedrag: roddel, leedvermaak, wraakacties, afwijzing.

Voordelen
Maar afgunst is niet alleen negatief, zo ontdekte sociaal psycholoog Niels van de Ven van de Universiteit van Tilburg. Medio november promoveert hij op een proefschrift over de voordelen van afgunst, of liever gezegd het benijden van anderen.

Van de Ven ontdekte dat we alleen negatief reageren als we het onterecht vinden dat een ander beter af is. Bijvoorbeeld meer carrièrekansen, een hoger salaris of een fikse bonus krijgt. In die gevallen gaan we proberen de ander onderuit te halen.

Mokken
Maar als een ander in onze ogen terecht beter af is, dan vinden we dat wel pijnlijk maar we gaan niet mokken. Integendeel, we gaan proberen de prestaties te evenaren of verbeteren. Iemand benijden is dus een sterke motivatie om het zelf ook beter te gaan doen.

Bewonderen
Dat moet dan wel mogelijk zijn. Soms zijn de prestaties van anderen zo groot dat we ze niet kunnen evenaren. In dat geval gaat het gevoel van benijden over in bewondering. Maar bewondering zet niet aan tot actie. We doen niks, want het lukt toch niet.

Van de Ven ontdekte ook dat mensen die het beter doen dan anderen bang zijn voor afgunst. Dus gaan ze zich socialer gedragen. Ze helpen anderen meer of laten ze delen in de verdiensten. Dat doen ze dus niet uit schuldgevoel of schaamte, of omdat ze het rechtvaardiger vinden, maar uit angst voor afwijzing.